TUPROQ HOSIL BO‘LISH JARAYONLARI. - Alijon Mamadaliyev ,; Tolibova Dildora , (TADQIQOTLAR.UZ, 2023)
Annotatsiya:Tuproq hosil bo‘lishi nihoyatda murakkab biofizik-kimyoviy jarayon bo‘lib, A.A.Rodenning ko‘rsatishi bo‘yicha tuproq hosil bo‘lishi moddalar va energiyaning tuproq qatlamida o‘zgarishi va harakati kabi hodisalar yig‘indisiga aytiladi. Ma’lumki tuproq tog‘ jinslaridan kelib chiqib, yer betiga chiqib qolgan tog‘ jinslariga hali tirik organizmlar ta’sir etmagan davrda jinslarda faqat nurash jarayoni yuz beradi, natijada nurash mahsulotlari tarkibidagi o‘simliklar uchun oziq moddalar hisoblangan elementlar (Ca, Mg, K, P, S) atmosfera yog‘inlari ta’sirida yuviladi. Natijada oqimlar, sizot suvlari ta’sirida dengizlar va okeanlarga olib borilib, to‘liq yoki qisman yotqizilib, dengiz cho‘kindilarini hosil qiladi. Yer tarixida kechadigan uzoq muddatli geologik jarayonlar tufayli dengizlar quruqlikka aylanib, undagi cho‘kindilar yer betiga chiqib qoladi va yana nurashga uchraydi, quruqlik va okeanlar orasida kechadigan moddalarning manna bunday aylanishiga katta geologik aylanish deyiladi. Tog‘ jinslarining tuproqqa aylanishi bir vaqtning o‘zida kechadigan nurash va hosil bo‘lish kabi ikki jarayon ta’siri natijasida yuzaga keladi.