EKSPERIMENTAL GIPERXOLESTEROLEMIYADA QONDAGI GOMOSISTEIN MIQDORI BILAN ENDOTELIY DISFUNKSIYASI - Akramova Amira Ahrorovna,; Hayitova Barno Amirovna,; Ubaydullayeva Gulchehra Baxriddinovna , (TADQIQOTLAR.UZ, 2024)
Kirish. Ko‘pgina kasalliklarda endotelial disfunktsiyalar kuzatiladi: yallig‘lanish, ateroskleroz, avtoimmnu jarayonlar, mexanik shikastlanish va boshqalar. Ammo uning muhim roli aterosklerozning rivojlanishiga bog‘liq [1, 2, 9]. Ateroskleroz va trombozning rivojlanishi uchun o‘zgartiriladigan xavf omillaridan biri homosistein bo‘lib, uning ahamiyati yurak-qon tomir, neyropsikiyatrik kasalliklar, homiladorlik asoratlari rivojlanishida nisbatan yaqinda isbotlangan. Gomosistein aterosklerozning rivojlanishini tezlashtiradi, chunki u qon tomir endoteliyasiga toksik ta’sir ko‘rsatadi, trombotsitlarning yopishishini kuchaytiradi va qon ivish omillariga salbiy ta’sir qiladi. Shu bilan birga, qondagi homosistein kontsentratsiyasining ortishi va yurak-qon tomir kasalliklari bilan og‘rigan bemorlarda umumiy o‘lim darajasi o‘rtasida sezilarli bog‘liqlik mavjudligi aniqlandi [3, 4, 5]. Klinikada turli toifadagi lipidlarni kamaytiradigan vositalar qo‘llaniladi. Ammo ularning samaradorligi past va uzoq muddatli foydalanish natijasida nojo‘ya ta’sirlarning rivojlanishi ularni qabul qilishni to‘xtatishga majbur qiladi, chunki ko‘pchilik dorilar sintetik birikmalar bo‘lib, bemorlarning tanasida ularning metabolizmi judamurakkab [6, 7, 8].